Chổi than là bộ phận quan trọng trong mọi máy khoan, giúp dẫn điện từ nguồn tới động cơ và duy trì hiệu suất hoạt động ổn định. Hiểu rõ về các loại chổi than máy khoan sẽ giúp bạn chọn đúng linh kiện, tăng tuổi thọ cho máy và đảm bảo hiệu quả khi làm việc.
1. Chổi than máy khoan là gì?
Chổi than là bộ phận dẫn điện từ nguồn điện tới động cơ máy khoan, giúp động cơ hoạt động ổn định. Đây là thành phần quan trọng quyết định hiệu suất và tuổi thọ máy. Nếu chổi than hỏng, máy khoan có thể yếu, rung hoặc ngừng hoạt động.

Tham khảo: Nên mua máy khoan pin có chổi than hay không chổi than?
2. Cấu tạo của chổi than máy khoan
Chổi than máy khoan gồm các bộ phận chính:
- Thân chổi than: Thường làm từ than graphite hoặc than pha đồng, chịu ma sát và dẫn điện tốt.
- Lò xo: Giữ chổi than tiếp xúc đều với roto, đảm bảo dòng điện ổn định.
- Chân tiếp điện: Kết nối chổi than với mạch điện của máy.
Hình dạng phổ biến là chữ nhật hoặc trụ, kích thước phụ thuộc vào model máy khoan.
Xem thêm: Top 5+ máy khoan không chổi than
3. Phân loại các loại chổi than máy khoan
Hiện nay có nhiều loại chổi than trên thị trường. Dựa theo các tiêu chí khác nhau sẽ chia thành các loại chổi than máy khoan tương ứng. Cụ thể cùng theo dõi sau đây nhé!
3.1. Các loại chổi than máy khoan theo cấu trúc
Chổi than máy khoan có thể được phân loại dựa trên hình dáng và cấu trúc như sau:
Chổi than đơn: Là chổi than một miếng, đơn giản và phổ biến.
Chổi than kép:
- Gồm hai chổi than đơn ghép lại với nhau qua dây cáp hoặc đầu nối.
- Thường dùng cho máy khoan yêu cầu dòng điện lớn hơn.

Chổi than kết cấu sandwich:
- Bao gồm hai hoặc nhiều miếng than ghép cứng lại với nhau, hoạt động như một chổi than duy nhất.
- Các miếng than có thể cùng hoặc khác vật liệu, tùy nhu cầu sử dụng.
Chổi than tách:
- Gồm hai hoặc nhiều miếng than không gắn kết theo chiều dày.
- Các miếng than di chuyển độc lập nhưng vẫn hoạt động như một chổi than.
- Có thể được liên kết vật lý hoặc không, tùy thiết kế.
3.2. Các loại chổi than máy khoan theo nhu cầu sử dụng
- Chổi than tự động: Dùng cho các máy khoan có cơ chế thay chổi than tự động, giúp tiết kiệm công sức và thời gian khi thay thế.
- Chổi than thủ công: Thường xuất hiện trên các máy khoan đời cũ, hoặc dùng thay thế khi chổi than hỏng.
- Chổi than lưới: Sử dụng trong các máy khoan để loại bỏ bụi bẩn và vật liệu dư thừa trong quá trình vận hành.
- Chổi than đa năng: Có thể điều chỉnh kích thước và hình dạng, phù hợp với nhiều loại công việc khác nhau.

4. Dấu hiệu cần thay chổi than máy khoan
Chổi than là bộ phận mòn theo thời gian, nếu không thay kịp thời có thể gây giảm hiệu suất, máy khoan kêu to hoặc thậm chí hỏng động cơ. Dưới đây là những dấu hiệu cảnh báo bạn nên thay chổi than:
- Máy khoan kém mạnh, lực khoan yếu: Khi máy khoan không còn giữ được công suất như ban đầu, vật liệu khó khoan hơn, có thể là do chổi than đã mòn, tiếp xúc điện không tốt.
- Máy khoan phát ra tia lửa hoặc khói: Nếu thấy tia lửa lớn hoặc khói bốc ra từ chổi than, đây là dấu hiệu chổi than mòn hoặc kẹt, gây ma sát mạnh.
- Động cơ chạy không ổn định hoặc rung mạnh: Chổi than mòn sẽ khiến điện truyền tới rotor không đều, gây rung mạnh, máy khoan chạy giật giật, hoặc đôi khi ngắt quãng.
- Tiếng ồn bất thường hoặc kêu cọt kẹt: Tiếng kêu lớn, cọt kẹt khi khoan là dấu hiệu chổi than không còn tiếp xúc tốt với cổ góp.
- Quan sát trực tiếp chổi than: Tháo chổi than ra kiểm tra: nếu độ dài còn dưới 1/3 so với ban đầu, hoặc bề mặt than bị mòn nghiêm trọng, nứt, vỡ, cần thay ngay.
- Máy khoan tự ngắt hoặc không khởi động: Chổi than quá mòn làm ngắt dòng điện, dẫn đến máy khoan không khởi động được. Đây là dấu hiệu rõ ràng nhất cần thay chổi than.

5. Cách lắp chổi than máy khoan đúng chuẩn
Bước 1: Mở vỏ máy khoan
- Dùng tua vít phù hợp để tháo các ốc vít cố định vỏ máy.
- Khi tháo xong, bạn sẽ thấy phần động cơ và vị trí đặt chổi than bên trong.
Bước 2: Tháo chổi than cũ
- Nhẹ nhàng lấy chổi than cũ ra khỏi vị trí, chú ý các bộ phận đi kèm như lò xo hoặc đầu tiếp xúc.
- Kiểm tra mức mài mòn để đánh giá tình trạng chổi than.

Bước 3: Lắp chổi than mới
- Đặt chổi than mới vào đúng chiều và vị trí của chổi than cũ.
- Đảm bảo chổi than tiếp xúc tốt với cổ góp để máy hoạt động ổn định và bền bỉ.
Bước 4: Đóng vỏ máy khoan
- Đậy lại vỏ máy và vặn chặt các ốc vít, đảm bảo vỏ máy cố định chắc chắn.
- Sau đó, kiểm tra vận hành máy trong vài giây để đảm bảo chổi than mới hoạt động bình thường, không rung lắc hay phát ra tiếng lạ.
Chi tiết hơn: Cách thay chổi than máy khoan
6. Lưu ý khi chọn chổi than thay thế cho máy khoan
Chọn đúng loại chổi than
- Kiểm tra xem máy khoan của bạn sử dụng chổi than đơn, chổi than kép hay chổi than dạng sandwich.
- Chọn loại tương thích để đảm bảo hiệu suất động cơ và tuổi thọ của chổi than.

Vật liệu của chổi than
- Chổi than thường làm từ than chì nguyên chất hoặc pha kim loại.
- Chọn vật liệu tương thích với động cơ để giảm mài mòn, tránh tạo tia lửa quá mức.
Kích thước và hình dáng chổi than
- Kiểm tra kích thước chiều dài, chiều rộng, chiều cao của chổi than cũ.
- Chọn chổi than mới khớp chuẩn với rãnh và đầu tiếp xúc để tránh trượt hoặc hư hỏng động cơ.
Điện trở và khả năng dẫn điện
- Chổi than phải có điện trở phù hợp với dòng điện máy khoan để đảm bảo dòng điện ổn định.
- Nếu không đúng, máy dễ bị giật, chập, hoặc nóng quá mức.
Thương hiệu và chất lượng
- Nên chọn chổi than từ thương hiệu uy tín hoặc nhà sản xuất máy khoan gốc.
- Tránh mua chổi than giá rẻ, chất lượng kém, vừa mau mòn vừa có nguy cơ hỏng động cơ.
Kiểm tra thêm các bộ phận đi kèm: Nếu chổi than đi kèm lò xo, đầu nối, hoặc dây cáp, hãy đảm bảo chúng còn tốt và tương thích với chổi than mới.
Chọn và bảo dưỡng chổi than phù hợp là bước quan trọng để giữ cho máy khoan luôn hoạt động ổn định và bền bỉ. Nắm rõ các loại chổi than máy khoan, dấu hiệu cần thay và cách bảo trì sẽ giúp bạn tối ưu hóa hiệu suất và tiết kiệm chi phí sửa chữa.